1001 Thắc Mắc: Bí Quyết Gì Giúp Rùa Sống Lâu, Vì Sao Rùa Thở Được Bằng Mông?

Bí mật sống lâu của chúng là gì?

Chuyển hóa chất chậm đồng nghĩa với việc rùa đốt năng lượng rất ít, giúp gia tăng tuổi thọ. Chúng có thể sống rất lâu mà không cần thức ăn. Hơn nữa, loài rùa nói chung di chuyển rất chậm nên cũng không tốn quá nhiều năng lượng.

Loài rùa còn có lớp mai cứng cáp bao phủ hầu hết cơ thể để bảo vệ chúng khỏi các loài săn mồi. Khi đã phát triển đầy đủ, rùa có thể tự bảo vệ bản thân khỏi hầu hết các loài.

Đặc biệt, chúng có lối sống rất lành mạnh. Chúng thường chỉ ăn rau, cây xanh, tránh khỏi các chất béo và cholesterol.

Vì sao rùa thở được bằng mông?

Tiến sỹ Maria Wohakowski, Mỹ, nhà nghiên cứu và bảo vệ rùa biển suốt 1 thập kỷ nay cho biết, bên dưới mai rùa là cả một hệ hô hấp đặc biệt. Bạn có thể thấy phổi của chúng nằm ở phía trên. Trong khi hầu hết động vật thở bằng cách co bóp lồng ngực như một chiếc máy bơm thì rùa không thể làm điều này vì mai của chúng chính là lồng ngực. Chúng sử dụng các cơ bắp phía trong mai để bơm không khí ra vào cơ thể.

Đó là trong phần lớn thời gian, đôi lúc chúng hít vào bằng miệng và thở ra bằng “cửa sau”. “Cửa sau” này còn có tác dụng để rùa tiểu tiện, đại tiện và đẻ trứng. Cấu tạo của nó có thể giống như mang cá, hút nước vào và hấp thụ oxy. Các nhà khoa học cho rằng rùa làm vậy mỗi khi chúng lặn dưới nước lâu, chẳng hạn như khi ngủ đông.

Tiến sỹ Maria Wohakowski kết luận: rùa là loài vật trên cạn duy nhất trên Trái Đất có thể thở bằng “mông”.

Vì sao rùa biển mau nước mắt?

Cứ khoảng giữa tháng 6-7, rùa biển lại bơi lên bờ, đào một cái hố, đẻ trứng vào đó rồi phủ cát lên trên. Những lúc đó, người ta thường thấy hai hàng lệ ròng ròng từ mắt nó. Có người nói chúng đau đẻ quá, người khác thì cho rằng ra chúng làm thế để mắt khỏi khô. Thực tế thì sao?

Các nhà khoa học đã làm thí nghiệm lấy một ống dẫn thông qua thực quản của rùa biển, bơm vào dạ dày một lượng nước biển bằng một nửa thể trọng của nó, sau 3-4 giờ, 90% lượng muối vào cơ thể nó đều được thải ra ngoài nhờ nước mắt.

Tuyến thể nằm sau hốc mắt của rùa biển là cơ quan bài tiết ra ngoài lượng muối thừa trong cơ thể. Các nhà động vật học gọi cơ quan này là “tuyến muối”. Rùa biển có tuyến muối nên nó mới có thể nuốt những động vật và thực vật ở biển có hàm lượng muối tương đối cao, cũng như uống nước biển để chống khát.

Châu Anh (t/h)

Tại Sao Loài Rùa Lại Sống Lâu Đến Vậy?

Hầu hết các loài rùa đều có thể sống trong thời gian rất dài, đến hàng trăm năm. Có một chú rùa với tên gọi Harriet, sống ở đảo Galapagos đã chết vào năm 2006 ở tuổi 175. Một con khác có tên Adwaita, rùa khổng lồ trên đảo Galapagos có số tuổi là 250. T uổi thọ của con rùa lâu nhất được ghi nhận lên tới 700 năm, đó quả là một con số khổng lồ.

Tại sao loài rùa lại có thể sống lâu như vậy?

Gần đây, một số nhà khoa học đã nghiên cứu bí mật trường thọ của rùa từ các phương diện như tế bào học, giải phẫu học, sinh lí học. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự trường thọ của rùa có quan hệ mật thiết với hành động chậm chạp, quá trình trao đổi chất tương đối chậm và cơ năng sinh lí chịu đói chịu khát của chúng.

Một điều khác làm lên bí quyết trường thọ của loài rùa là ăn chay. Căn cứ vào quan sát và nghiên cứu, các nhà động vật học và các chuyên gia nuôi rùa cho rằng, rùa có đầu lớn, ăn chay, có tuổi thọ dài hơn so với rùa có đầu nhỏ, ăn thịt hay thức ăn tạp. Ví dụ, rùa tượng sống ở trên đảo nhiệt đới Thái Bình Dương và ấn Độ Dương là rùa sống trên cạn lớn nhất trên thế giới, thức ăn chủ yếu của nó là cỏ xanh, quả dại và cây bàn tay tiên (còn gọi là cây xương rồng bà), tuổi thọ rất dài, có thể sống trên 300 tuổi, là loài rùa trường thọ mà mọi người công nhận.

Như vậy ta có thể thấy tuổi thọ của rùa vượt xa con người, tuy nhiên, vẫn có những trường hợp ngoại lệ.

Đó là một người mang tên Li Qing Yun (Lý Thanh Vân) – một cụ già thọ 256 tuổi đã phá kỷ lục, đây không phải là truyền thuyết hay tưởng tượng mà là một nhân vật có thật.

Theo thời báo New York năm 1930 đưa tin, giáo sư Hu Zhong Lian (Hồ Trung Liêm) tại đại học Thành Đô Trung Quốc đã phát hiện trong sử sách năm 1827 của Trung Quốc có ghi lời chúc mừng cụ Li Qing Yun thọ 150 tuổi, đến năm 1877 vẫn có tài liệu ghi chúc mừng cụ tròn 200 tuổi. Năm 1928, thời báo New York có bài viết ghi rõ, người hàng xóm của cụ Li đều khẳng định ông cha của họ từ nhỏ đều đã quen biết cụ Li, khi đó cụ Li đã là một người trưởng thành.

Một trường hợp khác mang đậm sắc thái huyền thoại đó là ông Bành Tổ. Theo “Thần tiên truyện” thì ông Bành Tổ là một người họ Tiên tên Khanh, là cháu xa đời vua Chuyên Húc. Vua Nghiêu phong cho ông đất Đại Thành (tức Bành Thành – Từ châu) vì thế nên gọi ông là Bành Tổ. Trải qua nhà Hạ đến cuối nhà Ân, ông đã 767 tuổi mà vẫn còn khoẻ, được mời ra giữ chức Đại phu. Như vậy tuổi của ông vượt rất xa tuổi người bình thường.

Điều thú vị là tuổi của những nhân vật này lại khá tương đồng với độ tuổi của loài rùa. Vậy điểm chung ở đây là gì?

Những người sống lâu đều sống chậm, không tham danh lợi phú quý, chú trọng tập khí công, thiền định

Bành Tổ thuở nhỏ thích điềm tĩnh, không thiết gì công danh phú quý, chủ việc dưỡng sinh. Khi phải ra làm quan, ông thường cáo ốm ở nhà, không dự gì đến chính sự. Ở Tứ Xuyên (Trung Quốc) lại truyền rằng: Bành Tổ là cháu của Châu Húc, đến năm cuối nhà Ân ông đã ngoài 700 tuổi, mà thân thể vẫn cường tráng. Ông thích yên tĩnh, chuyên tâm tu đạo. Châu Mục Vương mến mộ cao danh của ông muốn mời ông nhận chức đại phu. Bành Tổ cáo bệnh khéo chối từ.

Trang Tử trong chương “Khắc Ý” có đoạn nói: “Việc tập thở để đưa không khí cũ ra ngoài, tiếp nhận không khí mới vào cơ thể; việc co duỗi chân tay, chính là nhằm để kéo dài tuổi thọ. Việc tập luyện phép dưỡng sinh này đã từng được Bành Tổ là người có tuổi thọ rất cao, luôn luôn ưa thích”.

Cụ Li như đã kể trên, sống đến 150 tuổi, nghe nói cụ là người biết đọc biết viết từ nhỏ, năm 10 tuổi cụ đã từng đi khắp nơi như Cam Túc, Thiểm Tây, Tây Tạng, An Nam, Tây An và Mãn Châu để hái thuốc. Thời đó trở về trước mọi người đều lấy việc đi hái thuốc làm nghề chính. Sau này cụ chuyển sang bán thảo dược của người khác hái về. Cụ bán các loại thảo dược như linh chi, kì tử, nhân sâm, hà thủ ô v.v., đồng thời cụ cũng dùng những loại thảo dược này cùng với rượu gạo làm đồ ăn thức uống sống qua ngày.

Theo lời những hậu duệ của cụ Li kể lại, cụ Li đã từng gặp người thọ 500 tuổi, đây chính là thầy dạy khí công và người nói với cụ cách ăn uống để có tuổi thọ như vậy.

Cụ Li luôn giữ tâm trí thoải mái, kết hợp kỹ năng thở để tạo ra bí quyết trường thọ của riêng mình. Ngoài ra thói quen ăn uống cũng có tác dụng rất lớn trong vấn đề giữ gìn tuổi thọ của cụ. Tuy nhiên trong ghi chép của người đời, bí quyết lớn nhất của cụ vẫn là giữ cho tâm được tĩnh.

Xã hội hiện đại ngày nay, ai cũng đều gấp gáp vì nhu cầu này khác, thương trường như chiến trường khiến chúng ta chẳng kịp nghĩ nhiều đến những thứ không giúp sinh ra được lợi nhuận ngay trước mắt. Cuộc sống như vậy rất mệt mỏi và khiến chúng ta chưa già đã bệnh.

Lão Tử nói: “Nhân pháp địa, địa pháp thiên, thiên pháp đạo, đạo pháp tự nhiên.” Ý tứ chính là, người thuận theo Đất, Đất thuận theo Trời, Trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo Tự nhiên. Cho nên, “thuận theo tự nhiên” mới là đạo sinh tồn của nhân loại.

Vì Sao Rùa Có Thể Thở Được Bằng Mông Và Sống Lâu Đến Thế?

Trong khi hầu hết các loại động vật thở bằng cách co bóp lồng ngực thì rùa lại khác, do mai rùa chính là lồng ngực nên những con rùa sẽ dùng các cơ bắp ở trong mai để bơm không khí ra vào cơ thể, điều này khiến chúng thường xuyên hít vào bằng miệng, thở ra bằng mông.

Bên cạnh đó, ‘cửa sau’ đa năng còn giúp rùa đẻ trứng, đại tiện và tiểu tiện. Cấu tạo của nó hao hao như mang cá, có thể hút nước vào và hấp thụ oxy. Theo các nhà khoa học, rùa thường lạm vậy khi lặn lâu dưới nước.

Việc chuyển hóa chất chậm chạp đồng nghĩa với việc rùa đốt cháy rất ít năng lượng, từ đó chúng có thể sống rất lâu mà không cần thức ăn. Phong cách di chuyển chậm của loài động vật này cũng khiến chúng không tốn quá nhiều công sức và năng lượng.

Bên cạnh đó, rùa còn có lớp mai cứng cáp, bảo vệ cơ thể khỏi các kẻ săn mồi. Đây chính là vỏ giáp cứng rắn, vững chãi khiến nhiều động vật săn mồi dù hung dữ đến mấy cũng phải ‘bó tay’. Điều quan trọng nhất là, rùa ăn uống và sống rất lành mạnh. Chúng chỉ ăn rau và cây xanh, tuyệt đối nói không với chất béo và cholesterol.

Vào khoảng từ giữa tháng 6 đến tháng 7, những con rùa biển sẽ bơi lên bờ, đào hố, đẻ trứng vào đó rồi phủ cát lên trên. Khi đó, những con rùa biển thường chảy hai hàng nước mắt. Có người cho rằng rùa đau đẻ, có người khẳng định rùa làm vậy để mắt không bị khô, vậy nguyên nhân thực sự là gì?

Để giải đáp điều này, các nhà khoa học đã tiến hành một thí nghiệm nho nhỏ. Họ lấy một ống dẫn thông qua thực quản rùa biển, bơm lượng nước biển bằng nửa thể trọng con vật vào bên trong dạ dày.

Sau 3-4h, đến 90% lượng muối vào cơ thể rùa biển đều được thải ra ngoài bằng nước mắt. Do đó, có thể thấy tuyến thể nằm sau hốc mắt rùa chính là cơ quan bài tiết lượng muối thừa trong cơ thể ra ngoài. Bởi có ‘tuyến muối’ nên rùa có thể nuốt những con vật và thực vật dưới biển có hàm lượng muối tương đối cao, thậm chí uống nước biển cho đỡ khát.

Vì Sao Loài Này Lại Sống Lâu Hơn Loài Khác?

Chuột kết thúc cuộc đời của chúng sau bốn năm. Trong khi đó loài rùa, vòng đời có thể lên đến hơn 100 năm và cá voi Nam Cực, loài động vật có vú sống lâu nhất Trái Đất lên đến 200 năm. Đa số các động vật sống dần lão hóa sau khi đạt đến ngưỡng trưởng thành về sinh lý trong của vòng đời. Vậy lão hóa có nghĩa gì và vì sao loài này lại sống lâu hơn loài khác?

Vì sao có sự lão hóa?

Các tác nhân sau quá trình này rất đa dạng và phức tạp, nhưng về cơ bản nó được gây ra bởi sự rối loạn và chết đi của tế bào. Khi ta trẻ, các tế bào liên tục được sản sinh để thay thế các tế bào già và các tế bào chết. Nhưng khi ta già đi, quá trình này trở nên chậm lại. Chưa kể, những tế bào già không thể hoạt động tốt như trước đó khiến cơ thể chúng ta dần thoái hóa, dẫn đến bệnh tật và cái chết.

Tại sao lại có sự khác biệt về tuổi thọ trong vương quốc động vật?

Đáp án nằm trong rất nhiều nhân tố, bao gồm cả môi trường và kích thước cơ thể:

Môi trường ảnh hưởng đến tuổi thọ

Chúng ta hãy đến vùng Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, nơi cá mập Greenland có thể sống đến hơn 400 năm và sò biển Quahog Bắc Cực có thể sống đến 500 năm. Ấn tượng nhất trong số động vật biển sống lâu có lẽ là loài bọt biển ở Đại Tây Dương, có thể sống đến hơn 10.000 năm. Trong những môi trường lạnh thế này, nhịp tim và tốc độ trao đổi chất chậm lại, điều này làm chậm quá trình lão hóa.

Kích thước ảnh hưởng đến tuổi thọ

Khi nói đến kích thước cơ thể, thì thường là, các loài có cơ thể lớn hơn sẽ sống lâu hơn. Ví dụ, voi hay cá voi sẽ sống lâu hơn các loài chuột và chuột lại là loài sống lâu hơn ruồi và giun.

Kích thước là một nhân tố quan trọng trong tiến hóa ở động vật. Những sinh vật nhỏ hơn dễ làm mồi cho các động vật lớn. Ví dụ như chuột khó có thể sống hơn một năm trong tự nhiên. Vì thế, chúng đã tiến hóa theo hướng phát triển và sinh sản nhanh hơn nhằm đối phó với vòng đời hạn chế của mình. Ngược lại, động vật lớn hơn dễ nằm ngoài tầm ngắm của thú săn mồi nên có thời gian để phát triển kích thước và sinh sản nhiều lần trong vòng đời của mình.

Vẫn còn những trường hợp khác mà động vật với đặc điểm tương tự, có cùng kích thước và môi trường sống lại có vòng đời hoàn toàn khác nhau. Trong trường hợp này, sự khác biệt di truyền, khả năng miễn dịch là tác nhân tạo nên sự khác biệt trong tuổi thọ. Vì vậy chính sự kết hợp tất cả các yếu tố này với mức độ khác nhau ở mỗi loài đã tạo nên sự đa dạng về tuổi thọ trong thế giới động vật.

Vậy còn chúng ta thì sao?

Nhân loại gần đây đã đạt đến tuổi thọ trung bình là 71 năm, có nghĩa vẫn còn rất xa để trở thành một trong những loài thọ nhất Trái Đất. Nhưng chúng ta có thể hy vọng vể khả năng kéo dài vòng đời của mình trong tương lai.

Vào đầu thập niên 1900, nhân loại chỉ sống được khoảng 50 năm. Kể từ đó, chúng ta dần thích nghi bằng việc kiểm soát các nhân tố gây ra tử vong như lối sống và dinh dưỡng. Điều này, cùng sự phát triển của những yếu tố khác như y tế khiến ta trở thành loài duy nhất trên Trái Đất có thể tác động đến số phận tự nhiên của mình.

1001 Thắc Mắc: Vì Sao Rùa Rụt Được Đầu Vào Trong Mai?

Chiếc mai của rùa cũng giống như xương sườn, xương sống và xương ức của loài người chúng ta. Chính vì điều này mà rùa không thể tự lột mai hay tách rời cái mai của chúng.

Bên dưới lớp mai đặc biệt đó chính là một hệ thống cơ quan nội tạng hoàn chỉnh của rùa. Phổi rùa nằm ở đỉnh mai và do xương sườn đã cố định thành mai nên rùa sẽ dựa vào các thớ cơ bên trong mai, để hít thở oxy qua miệng. Nhưng có nhiều thời điểm, rùa thở ra bằng… hậu môn, thông qua một hệ hô hấp cực kỳ đặc thù.

Rùa có thể rụt đầu vào bên trong mai là do chiếc mai cũng là nơi chứa tủy sống và xương sườn của rùa. Khi rùa rụt cổ vào trong mai, cột sống của nó sẽ rút lại theo hình chữ S.

Khi rùa rụt cổ vào trong mai, cột sống của nó sẽ rút lại theo hình chữ S.

Rùa được bao phủ cả trên và dưới thân bởi một lớp mai vừa dày vừa cứng nên rất khó để có thể đập vỡ mai rùa. Chính lớp mai rùa cứng rắn này là lớp bảo vệ vững chắc giúp rùa thoát khỏi sự tấn công của kẻ thù, trừ cá sấu với bộ hàm cực khỏe hoặc đại bàng với chiến thuật cắp chúng lên rồi thả xuống đá.

Tuy nhiên, mai rùa có dây thần kinh bên trong và cũng là nơi cung cấp máu nên rùa có thể bị chảy máu và cảm thấy đau đớn nếu bị tổn thương. Mai rùa thực tế được hình thành từ 50 chiếc xương khác nhau.

Những sự thật về loài rùa ít ai biết đến

Bên ngoài trông mai rùa như một cái khiên kiên cố nhưng thực tế bên trong nó lại là nhiều chiếc xương ghép lại và đây là một tổ hợp giữa xương sườn với cột sống.

Một số mai rùa có một cái khớp đóng vai trò như một cái bản lề và cho phép rùa đúng chặt 2 mai lại với nhau sau khi đã chui rút cơ thể vào trong.

Vào năm 1968, một cặp rùa cạn ở Nga đã trở thành động vật đầu tiên được bay vào không gian. “Việc thử nghiệm trên loài rùa đã chứng minh được các sinh vật sống có thể du hành Mặt Trăng mà không bị nguy hại gì, ngoại trừ việc bị sụt cân đi đôi chút, hành trình của 2 chú rùa này đã mở đường cho những cuộc thám hiểm Mặt Trăng sau này”.

Một trong những giống rùa hung dữ nhất là rùa cá sấu. Một con rùa cá sấu trưởng thành có thể dài đến 76 cm, nặng 90 kg, có bộ hàm cực khỏe, mỏ có hình dạng móc câu sắc bén, móng vuốt như tay gấu và có đuôi vạm vỡ cơ bắp. Thường chúng dụ dỗ con mồi, đôi khi con mồi cũng là một số loài rùa khác, bằng cách nghoe nguẩy đuôi trông giống như con sâu để đưa con mồi vào bẫy.

Đa số những tiếng phát ra từ rùa là những tiếng xì, tuy nhiên những tiếng kêu của loài rùa được chia thành khoảng 6 loại khác nhau, mỗi loại tương ứng với một hành vi cụ thể. Chúng có thể tạo ra âm thanh bằng cách hất đầu ra ngoài để ép không khí bay ra khỏi phổi tạo thành tiếng. Bộ phận sinh dục của rùa cái nằm ẩn bên trong lỗ hậu môn, như vậy đây vừa là nơi sinh sản vừa là nơi để rùa cái thải chất cặn bã.

Loài rùa là một trong những động có mặt từ rất sớm trên Trái đất. Các nhà khoa học đã phát hiện hóa thạch rùa đầy đủ có niên đại 120 triệu năm, thuộc họ rùa nước ngọt bản địa của Đông và Nam Phi.

Thực sự tại sao rùa có mai Tại sao mai rùa tiến hóa là một câu hỏi giống như những câu hỏi của Dr. Seuss và câu trả lời có vẻ khá hiển nhiên – đó là để bảo vệ”, TS. Lyson, tác giả chính của bài báo công bố trên tạp chí Current Biology nói . “Nhưng cũng giống như lông chim ban đầu không phải phát triển để bay, s S phát triển sớm nhất của mai rùa không phải để bảo vệ mà để thích nghi với việc đào hầm dưới lòng đất để thoát khỏi môi trường khắc nghiệt.

Nghiên cứu hồ sơ hóa thạch và quan sát cách mai của rùa hiện đại phát triển, các nhà khoa học phát hiện ra rằng một trong những thay đổi quan trọng đầu tiên hướng tới việc hình thành mai là sự mở rộng của các xương sườn.

Xương sườn được sử dụng để hỗ trợ cơ thể trong quá trình vận động và đóng vai trò quan trọng trong việc thông gió cho phổi. Xương sườn được mở rộng một cách rõ ràng làm phần thân của rùa cứng lại, chiều dài sải chân của rùa ngắn lại và làm cho nó di chuyển chậm lại do ảnh hưởng của việc thở.

Xương sườn của cá voi, rắn, khủng long, con người và khá nhiều loài động vật khác đều giống nhau. Rùa là một ngoại lệ, xương sườn của rùa thay đổi rất nhiều để tạo thành phần lớn lớp mai rùa.

Châu Anh (t/h)